John Coltrane - Life at the Half Note *****
The Half Note was een jazzclub op Manhattan, New York, aan de zuidwestzijde van de wijk die nu TribeCa heet, op de hoek van Spring Street en Hudson. Tegenwoordig zit er een zelfbedieningswinkeltje. Het legendarische kwartet van John Coltrane, in de bezetting met Elvin Jones, Jimmy Garrison en McCoy Tyner, speelde er tot halverwege de jaren zestig regelmatig. Anders dan veel andere clubs nu ook nog doen, hanteerde de Half Note flexibele set-tijden. Dat was met de lange improvisaties en suiteachtige structuur een uitkomst. Eigenaar Mike Canterino liet het viertal volkomen hun gang gaan, ook als een enkele saxofoonsolo 45 minuten duurde. Na sluitingstijd ging de bar dicht en de deur op slot, maar niemand verliet de club en Coltrane speelde door tot vier uur ’s nachts. ‘laisser jouer’ noemde Cantorino dat. Cassettebandjes van de radio-uitzendingen en eigen opnamen van publiek hebben tot vandaag de dag gecirculeerd onder de fans en collega’s. Dave Liebman, Michael Becker, Steve Crossman – ‘iedereen’ had die tapes en bestudeerde de muziek. De opnamen vormen een toonbeeld van Coltranes ontwikkeling vanuit de bebop en zijn harmonische obsessie naar de vrije improvisatie en avantgarde. Ik heb het immers over het jaar waarin hij zowel Crescent en A Love Supreme uitbracht, kort voor het opheffen van dit kwartet en iets langer dan twee jaar voor zijn dood. Deze eerste legale uitgave heeft grote historische waarde. Nog altijd klinkt de muziek revolutionair en is het zware, maar fascinerende kost. Het titelstuk One Down One Up spreekt het meest tot de verbeelding. Coltranes beroemde solo is een ware krachtsinspanning die de luisteraar naar adem doet happen. De drop outs van de tape en het kapot gaan van Jones’ basdrumpedaal (hij vervolgt het stuk op snaren en bekkens) doen daar niet aan af. Ontwapenend is het bescheiden ‘Thank You’, gevolgd door een verlegen lachje, van Coltrane zelf in de afkondiging van jazz-DJ Alan Grant (die waarschijnlijk door de beperkte zendtijd in de twee andere stukken door de muziek heen moest afkondigen). Oh ja, voor wat het waard is: de hoes is een toonbeeld van grafische schoonheid.
1 maart 2006