Susanne Abbuehl      

Susanne Abbuehl heeft in 2001 het album 'April' uitgebracht en daarom was het nu dus tijd voor een interview met deze zangeres. In de muziek van Abbuehl, met naast haar zang de drums en percussie van Samuel Rohrer, (bas)klarinet van Christof May en piano, melodica en harmonium van Wolfert Brederode, kan je duidelijk horen hoe haar stem vloeiend overgaat in het geheel. "Ik wil dat de klank van mijn stem zich kan onderdompelen in de muziek, zodat die niet bovenop de muziek geplakt zit en alle andere klanken ook nog voelbaar, bereikbaar zijn. Ik denk dat ik dichterbij mijn eigen essentie gezongen heb door de aanwezigheid van mijn producer Manfred Eicher. Hoe dat precies werkt kan ik niet zeggen. Het is niet zo dat hij letterlijk stuurt. Het gaat heel subtiel, hij werkt eigenlijk als een soort mede-muzikant. Hij is natuurlijk ook muzikant en dat merk je ook. Daarom is de communicatie ook heel gemakkelijk. Hij benadert de opname altijd vanuit de muziek zelf en dwingt me niet om maar één bepaalde kant te tonen. Vooral achteraf is dat bijzonder. Je merkt dan dat je in het opname-proces op een punt bent gekomen waarop je alle vastgelegde elementen moest loslaten. Dat vraagt die studiosituatie namelijk wel: je kunt eigenlijk niet met een te voren vastomlijnd geplande aanpak komen: de muziek moet in de studio opnieuw ontstaan. Manfred brengt je op dat punt waarop je bereid bent die kwetsbaarheid toe te laten. Je kunt hem dus ook absoluut vertrouwen. Hij is volstrekt professioneel. Heel prettig is bijvoorbeeld ook dat ik 'mezelf' nooit uit hoefde te leggen. Ik hoefde nooit te zeggen: 'Nee, ik wil juist daar of daar naar toe'. Dat was voor hem altijd al duidelijk. Het album 'April' is opgenomen in de Rainbow Studio in Oslo, Noorwegen. "De studio ligt midden in de stad Oslo, is heel groot en hoog, met veel hout en veel daglicht. Het is een erg prettige ruimte, maar het is moeilijk na te gaan wat de invloed daarvan op de muziek is geweest. Hetzelfde geldt voor de stad, al maakten de Noren die ik heb ontmoet het wel erg aangenaam om daar te verblijven. Wat zeker een rol speelt is dat het niet je thuisland is waardoor je gemakkelijker op jezelf wordt teruggeworpen. "We hebben er tweeëneenhalve dag min of meer 'live in studio' opgenomen. Ik stond in een aparte ruimte, en de band met zijn allen in een andere. Iedereen had zijn eigen koptelefoon met eigen mix, dus kon zichzelf en de anderen goed horen. Er werd tussen de opnamen door niet vaak teruggeluisterd, ik denk omdat dat de 'stroom' onderbreekt. Daarna is er bijna niets meer aan gedaan. Je moet de opname namelijk loslaten om de muziek later weer helemaal opnieuw, als nieuw te kunnen beluisteren. Ik was erg verbaasd toen ik de stukken terughoorde. Ik had het me volstrekt anders voorgesteld. Later bleek dat je na zo'n opname veel te snel reageert en meningen vormt. Na een rustperiode hoor je hele andere dingen dan na drie zware dagen opnemen. De cd was beter dan ik had gedacht."Susanne is niet helemaal te vangen in een genre als jazz, maar voor het gemak noemen we haar maar even jazz-zangeres, en dan een die zich ook verdiept heeft in de klassieke noord-Indiase klassieke muziek, ook een element dat opduikt op haar cd. "In de compositie zelf en in de ritmische cyclus van die Indiase muziek wordt ook over de vorm gesoleerd. Je beweegt al zingend langzaam maar zeker van de compositie vandaan, maar komt na enige tijd bij een bepaalde plaats -een zogenaamde "key-phrase"- weer binnen in het stuk. Mijn lerares noemt dat 'joining'. Zo laat je horen dat je weet waar je zit. En dan kun je opnieuw weggaan en weer terugkomen. De parallel met jazz is dus dat je over een bepaalde structuur soleert en in melodische en ritmische zin moet weten waar je zit."Op de cd is ook een Indiaas harmonium te horen dat zij uit Bombay heeft meegenomen. "Het is een instrument met zo'n balg waar je aan trekt dat vaak wordt gebruikt in die klassiek noord-Indiase muziek. Het krijgt vaak de rol van een soort van schaduw van de stem. Wat de stem improviseert wordt nagebootst met het harmonium. En dat vind ik ontzettend mooi. De klank heeft een soort ijlheid, maar toch substantie en diepte." Het is te horen in een volkomen uitgebeende versie met verder alleen Susanne's stem van Monk's "Round midnight', de enige standard op de cd en al jaren een van haar lievelingsliedjes. "Het is een lied is dat ik ook naar mezelf toe zou kunnen zingen. Een soort privé-gevoel dat beter in een kleine bezetting past, waarbij ik net als op de rest van de plaat in de klank ook heb gezocht naar een soort van 'durchlässigkeit', 'doorlatendheid'. Veel meer kan ik er niet over zeggen. Daarom speel ik ook zonder bas: ik heb gemerkt dat anders bepaalde frequenties van mijn toch al vrij lage stem worden vertroebeld. De basklarinet en een deel van de piano zitten ook wel in mijn register, maar die hebben een andere kwaliteit van klank. En ik wil wel zowel verticaal als horizontaal veel ruimte hebben."

Terug naar Hoofdindex