Nirvana

Als er één band is die het begrip "alternatieve muziek" voorgoed veranderd heeft, dan moet dat wel Nirvana zijn. Niet dat ze muzikaal zodanig vernieuwend zijn geweest, maar de impact van hun verkoopscijfers heeft de manier waarop grote majors naar indiebands kijken definitief een nieuwe wending gegeven. De groep zelf zag zich na de monsterhit 'Smells Like Teen Spirit' van onbeduidende indierockers naar absolute supersterren en vaandeldragers van de grunge gekatapulteerd worden. De snelheid waarmee zijn ster gestegen is, is misschien ook de ondergang geworden van de introverte antiheld Kurt Cobain, die zich in april 1994 na slepende psychische problemen en overmatig drank- en druggebruik van het leven beroofde.

Het verhaal van Nirvana begint in 1985 wanneer Kurt Cobain en Krist Novoselic besluiten een bandje op te richten. De groep - met Novoselic op bas en Cobain op drums - verandert even vaak van naam als van zanger en gitarist, tot Cobain op een gegeven moment zelf besluit van te zingen en gitaar te spelen. Als drummer trekken ze ene Aaron Burkhart aan om hem al snel te vervangen door Chad Channing. De band kiest intussen definitief voor de naam Nirvana en neemt met bijna geen budget in 1989 'Bleach' op voor het gerenommeerde indielabel Sub Pop uit Seattle. Op dat album hoor je de eerste sporen van wat later de karakteristieke Nirvanasound zal worden: een explosieve mix van pop en heavy metal met een behoorlijke dosis punk en noise.

'Bleach' doet het met 35.000 verkochte exemplaren meer dan behoorlijk en Nirvana wordt de nieuwe poulain van de college radiozenders, de Britse alternatieve muziekpers en grote voorbeelden als Sonic Youth, Mudhoney en Dinosaur Jr. Door al die aandacht lijkt het uitgesloten dat Nirvana's volgende plaat nog bij een indie zal verschijnen en de band wordt dan ook getekend door Geffen, waar in september 1991 'Nevermind' uitkomt, met Dave Grohl (intussen erg succesvol met Foo Fighters) als vervanger van Channing op de drums. Sonic Youth blijft de band verder pluggen en neemt Nirvana op sleeptouw als opener voor hun wereldtournee van dat jaar, die beide bands onder andere naar het Hasseltse Kiewit brengt voor Pukkelpop.

Vanaf dan gaat alles in een stroomversnelling. 'Smells Like Teen Spirit' bijt de spits af op het singlefront en de hele wereld lijkt wild van de aanstekelijke vier akkoordenrock van deze tienerhymne. Geffen rekent voor 'Nevermind' op een totale afzet van 100.000 stuks, maar de initiële oplage van 50.000 exemplaren gaat in geen tijd de deur uit en de platenwinkels in de VS zitten weken zonder stocks. Tegen februari 1992 heeft het album al drie keer platina gehaald. Een droom die in vervulling gaat, zou je denken, maar het wispelturige gedrag van Cobain en co in tv-shows en bij interviews wijst er al op dat het onverwachte succes een veel te zware last is om te dragen. Het heel wat rauwere 'In Utero' (1993) kan vanuit dat perspectief dan ook bekeken worden als een schuchtere poging om een deel van het publiek af te schudden, al wordt dat door zowel de platenfirma als de band zelf liever ontkend.

Cobain is intussen getrouwd met de licht ontvlambare Courtney Love (Hole) en samen krijgen ze een dochter Frances Bean Cobain. Een rock-'n-rollkoppel waardig, zijn er regelmatig verhalen te noteren over overmatig drank- en heroïnegebruik en vooral Kurt lijkt als een HST zonder noodrem op zijn ongeluk af te stevenen. Op 4 maart 1994 laat de labiele Cobain in een hotelkamer in Rome bijna het leven na een overdosis tranquillizers en champagne. Hoewel het voorval officieel als een ongeluk bestempeld wordt, is er sprake van een afscheidsbrief die Kurt schreef alvorens de dodelijke mix tot zich te nemen. Een eerste teken aan de wand, want op 18 maart – terug thuis in Seattle – moet de politie komen als Kurt zich heeft opgesloten in een kamer en dreigt zichzelf van het leven te benemen. Zijn omgeving besluit dat het dan maar het beste is om Kurt te laten opnemen tot zijn toestand wat stabieler is. Na een dag ontsnapt Kurt echter uit de kliniek in L.A. en vlucht terug naar Seattle. Kurt wordt een paar dagen vermist en wordt uiteindelijk op 8 april door een elektricien gevonden in zijn eigen woning. Hij had zich drie dagen eerder door het hoofd geschoten.

Postuum verschijnen nog twee interessante live registraties: het akoestische 'MTV Unplugged in New York' (1994) en zijn elektrische tegenhanger 'From the Muddy Banks of the Wishkah' (1996). De weduwe Cobain bezit Kurts deel van de rechten op het legaat van Nirvana en betrekt die in haar lange juridische dispuut met Universal Music. Courtney wil haar band Hole bevrijd zien van het contract met de major en blokkeert de rechten tot beide partijen tot een vergelijk komen. Dat akkoord komt er uiteindelijk in de herfst van 2002, wat meteen de weg vrijmaakt voor de titelloze hitverzamelaar 'Nirvana'.

Terug naar Hoofdindex